Yeni Tütün Düzenlemesi Tütün Tekellerine Kapı Aralayacak
İzmir Gastesi'ni Google'da tercih edilen kaynak olarak ekle.Metin Yetim'in haberine göre, Türkiye'de tütün kullanımının halk sağlığını tehdit etmeyi sürdürdüğü bir dönemde, ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelmesi beklenen yeni tütün düzenlemesi tartışma yarattı. Sağlığa Evet Derneği (SED), yeni bir yasaya değil, yürürlükteki 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un eksiksiz uygulanmasına ihtiyaç olduğunu vurguladı. İstanbul Levent'te düzenlenen toplantıda, 1 Ocak 2015 sonrası doğanlara ömür boyu sigara satışının yasaklanması ve 2040’ta tütün kullanımının tamamen sonlandırılması gibi hedeflerin kamuoyuna yansıyan taslakta yer aldığı belirtildi. SED temsilcileri, bu hedeflerin arkasında elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin yasallaştırılmasına yönelik bir hazırlık bulunabileceği uyarısında bulundu.
Tekellere Kapı Açılmamalı ve 2040 Hedefi Paravan Olmasın
Dernek Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, yeni tütün kanununa ilişkin iddiaların henüz herhangi bir kamu otoritesi tarafından resmen doğrulanmadığını belirterek geçmişte atılan adımlara dikkat çekti. Dağlı, 1980'li yıllarda yabancı sigara şirketlerinin Türkiye'de üretim yapmasının önünün açılmasının ardından yaşananları anımsatarak, "Turgut Özal’ın vergi gelirini artırmak için Amerikan sigara firmalarına fabrika açma yetkisi verdiği dönemde kazanan yabancı firmalar, kaybeden ise tütün üreticisi ve kanser olan halkımız oldu. Kapitülasyonlar geri gelmişti. Bugün tütün kanunlarımız yeterlidir. Yenisi değil, olanın uygulanması gerekir. İkinci bir Özal vakasıyla çocuklarımızın nikotin ürünleriyle heba edilmesini istemiyoruz. Yabancı sermayeye en az kâr sağlayacak, topluma en fazla yarar getirecek kanun yapılmalıdır" dedi. Tasarının satır aralarında yer alan "dumansız nesil" ve 2040 hedeflerini değerlendiren SED Üyesi Efza Evrengil, dünyadaki tütün sonlandırma stratejilerine değindi. Türkiye’de sigara satışının 2025 yılında 160 milyar adede ulaştığını ve kullanım oranının dünyadaki düşüş eğiliminin aksine yüzde 34,8'e tırmandığını hatırlatan Evrengil, Britanya modelindeki tehlikeye işaret ederek, "Britanya'da kabul edilen yasayla geleneksel sigaraya yaş sınırı getirilirken, 18 yaş üstü için elektronik sigara satışı ömür boyu yasal garantiye alındı. Türkiye'de de benzer bir senaryonun hazırlığı yapılıyor. 18 yaş altındaki yüz binlerce çocuğun zaten tütün bağımlısı olduğu bir tabloda, yeni ürünlerin piyasaya sürülmesi akıldışılıktır, çılgınlıktır. Maldivler gibi hem sigarayı hem e-sigarayı yasaklayan modele 'evet', e-sigaranın önünü açan politikalara 'hayır' diyoruz. Eğer tütünle samimi bir mücadele isteniyorsa, gençleri hedef alan ince sigaralar ve tek kullanımlık plastik atık olan sigara filtreleri derhal yasaklanmalıdır. Uzmanlar tütün salgınıyla mücadele için salgına neden olan yapısal, siyasi ve sosyal dinamiklerin değiştirilmesi gerektiğini söylüyorlar. Başka türlü olmuyor sonlandırma. İşte bu değişimleri planlamadan, 2040 yasağı da, dumansız nesil de, abesle iştigal, bir istek listesi, belki başka bir politikanın paravanı olarak karşımızda duruyor" ifadelerini kullandı.
Kaçak Bahanesiyle Yasalaştırılıyor ve Yılda 100 Bin Ölüm Yaşanıyor
Endüstrinin yeni nesil ürünleri "zarar azaltımı" ve "dumansız yaşam" gibi yanıltıcı pazarlama diliyle meşrulaştırmaya çalıştığını aktaran Yönetim Kurulu Üyesi Tanzer Gezer, organize bir lobi faaliyetiyle karşı karşıya olunduğunu belirtti. Gümrük Muhafaza verilerine göre yalnızca 2025'in ilk 10 ayında 8 milyon 584 binin üzerinde kaçak elektronik sigaranın yakalandığını anımsatan Gezer, "Endüstri önce yasa dışı pazar yaratıyor, ardından 'vergi kaybını önleme' gerekçesiyle düzenleme talep ediyor. Mevcut durumda e-sigaranın piyasada bulunmaması kategorik bir yasaktan değil, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ruhsat süreçlerini işletmesinden kaynaklanıyor. Kapı bir kez aralanırsa geriye dönüş mümkün olmaz" dedi. Toplantıda 31 ülkenin tütün kontrol verilerini inceleyen ekolojik araştırmanın sonuçlarını paylaşan Doç. Dr. Osman Elbek ise meselenin yalnızca yasaklarla çözülemeyeceğini belirtti. Araştırma bulgularına göre işsizlik ve gelir eşitsizliğinin tütün tüketimini doğrudan artırdığını kaydeden Elbek, hukukun üstünlüğü, eğitim düzeyi, kadınların meclisteki temsili ve demokratik hakların güçlendiği ülkelerde bırakma oranlarının yükseldiğine dikkat çekti. Elbek, otoriterleşme ve ekonomik adaletsizliğin tütün salgınını büyüttüğünü, bu nedenle tütünle mücadelenin toplumsal refah ve demokratikleşme adımlarıyla bütüncül olarak yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Uzmanların verdiği bilgilere göre Türkiye'de her yıl yaklaşık 100 bin kişi tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor. Tütün kullanımının yol açtığı hastalıkların teşhis ve tedavi maliyetlerinin ise tütün ürünlerinden elde edilen vergi gelirlerinin yaklaşık iki katına ulaştığı belirtiliyor. Sağlığa Evet Derneği, yeni bir yasal düzenleme yerine 4207 sayılı yasanın etkin biçimde uygulanmasını, çocukların ve gençlerin yeni nesil nikotin ürünlerinden korunmasını ve tütün endüstrisinin politika oluşturma süreçlerindeki etkisinin sınırlandırılmasını istedi.


Bir yanıt yazın