Gazete Yazılarında Doğru Başlık Seçimi ve Dil Bilgisi Kuralları
İzmir Gastesi'ni Google'da tercih edilen kaynak olarak ekle.Gazetecilik dünyasında yazı başlıklarının nasıl olması gerektiği konusu uzun süredir farklı uygulamalarla tartışılıyor. Basın mensupları ve yayın organları, başlık tercihlerinde farklı eğilimler sergilese de Türkçenin bu konudaki kuralları oldukça açık bir şekilde biliniyor. Dil Derneği Yazım Kılavuzu'na göre yazı başlıklarının her sözcüğü büyük harfle başlamak zorunda. Ayrıca başlıkta yer alan ve, de, ile, ki, ya, ya da bağlaçları ile mi soru eki küçük harfle yazılıyor. Başlığın tamamının büyük harfle yazılması durumunda ise bu ek ve bağlaçların da büyük yazılması kuralı uygulanıyor.
Günlük yazım kurallarına her koşulda uyulmasını savunan yazarlar, eskiden başlıkları hep büyük harfle başlatıyordu. Ancak basın dünyasında yayılan yeni eğilimler bu ısrarın karşılıksız kalmasına neden oldu. Şimdilerde her sözcüğü büyük harfle başlatan yazar sayısı giderek azalıyor. Yayın organlarının tercihi bu yönde olunca, yazarlar da ister istemez bu değişimin bir parçası haline geliyor. Bir romana veya şiir dünyaya ad koymak ne kadar sancılı bir süreçse, köşe yazarları için de başlık bulmak aynı ölçüde önem taşıyor.
Gazete Yazılarında Başlık Anlayışları ve Örnekler
Akademik makaleler haricindeki yazı başlıklarının kısa, kapsayıcı ve merak uyandırıcı olması gerekiyor. Özellikle gazete yazılarında başlığın özlü ve vurucu olması büyük bir önem taşıyor. Ancak köşe yazarlarının başlık tercihleri bu kuralın dışına çıkabiliyor. Cumhuriyet gazetesi yazarı Orhan Bursalı, yazılarına koyduğu başlıkları metnin içinden seçilmiş cümlelerden oluşturuyor. Bursalı, 29 Ekim 2026 tarihli yazısında "Milletin egemenlik ve yönetim hakkı ve her şeyin üzerindedir" başlığını kullanırken, 25 Ağustos 2026 tarihinde "Ar-Ge 1.7: Teknoloji alanında ihracat 56 milyar dolar" başlığına yer verdi. Ayrıca 30 Ağustos 2026 tarihli yazısında "Büyük bir yürekle kuruldu Türkiye... Koskoca bir cesaret ve inançla...", 22 Eylül 2026 tarihinde "Sermayeye ve soyguncuya emekten ve milletten büyük servet transfer" ve 26 Ekim 2026 tarihinde "Adalet bakanına suç duyurusu: 'Suç işlemek amaçlı örgüt kurup yöneterek 20 milyar doları çalmak' " başlıklarını tercih etti.
Buna karşın bazı yazarlar ise etkileyici ve özdeyiş niteliğinde başlıklar atmayı sürdürüyor. Gazete yazarı, profesyonel gazeteci ve İletişim Hocası L. Doğan Tılıç'ın son dönemdeki başlıkları buna örnek oluşturuyor. Tılıç, 10 Kasım 2026 tarihinde "Türkiye nire, Paraguay nire?", 7 Kasım 2026 tarihinde "Para da yenildi", 31 Ekim 2026 tarihinde "Korkuyu yenen her şeyi yener", 24 Ekim 2026 tarihinde "Kötülük ancak korkutarak hüküm sürer" ve 17 Ekim 2026 tarihinde "Medya taş devrine döndürülürse..." başlıklarını kullandı. Sinema yazarı Uğur Kutay'ın başlıkları da benzer şekilde içerik kadar sanatsal ve düşündürücü bulunuyor.
Okurların Dil Yanlışlarına İlişkin Gözlemleri
Basın dünyasındaki başlık tartışmalarının yanı sıra okurlar da Türkçenin kullanımındaki hatalara dikkat çekiyor. Eğitimci ve hukukçu Hayrunnisa Odabaşı, kaleme aldığı değerlendirmede dil yanlışlarının eğitimli kesimler arasında dahi arttığını vurguluyor. Odabaşı, bundan dolayı veya bu nedenle ifadeleri yerine son zamanlarda ciddi makalelerde bile bundan sebep denildiğini belirterek bu durumun argoya kaçan bir özenti olduğunu ifade ediyor. Ayrıca bu nedenlerden dolayı diyerek anlatım bozukluğuna düşenlerin yaygınlığından yakınıyor.
Yazı işlerindeki yeni eğilimler, gazete yazarlarının başlık tercihlerini şekillendirmeye devam ederken, Türkçenin kurallarına bağlı kalmak isteyenler ile pratik çözümleri tercih edenler arasındaki ayrım sürüyor. Güzel ve etkileyici bir başlık, okurun ilk anda ilgisini çekerek içeriğin özünü doğru bir şekilde yansıtmayı amaçlıyor.
Etkiler: Yazı Başlıkları, Dil Derneği, Orhan Bursalı, L. Doğan Tılıç, Yazım Kuralları, Türkçe Dil Yanlışları Kaynak: Birgün

Bir yanıt yazın