18 Kasım 2026, Çarşamba Foto Galeri Video --°
Dolar: 50,4489 Euro: 55,4010 Sterlin: 66,4898 Gram Altın: 6.133,82 Çeyrek Altın: 10.160,00 Cumhuriyet Altını: 41.561,00
Gündem

Fon Vurgunu Ve Artan Finansal Riskler

Yağmur Çalışkan · 14 Ekim 2026 · Haber Saati: 05:11 · 5 dk okuma
Fon Vurgunu Ve Artan Finansal Riskler
Paylaş:
İzmir Gastesi'ni Google'da tercih edilen kaynak olarak ekle.

Türkiye tarihinin en büyük finansal skandallarından biri olarak kayıtlara geçen fon vurgununda, binlerce yurttaşın tasarrufları dolandırıcılık ağı içinde buharlaştı. Milyarlarca liranın kimlerin eline geçtiği ve kurulan tezgâhın kimlere kadar uzandığı tartışılırken, çok sayıda siyasetçi ve bürokratın adı da iddialarda geçiyor. Tüm düzenleyici ve denetleyici kurumların gözü önünde yaşanan bu skandalın ekonomik ve siyasi sonuçları yıllarca konuşulmaya devam edecek.

Doç. Dr. Elif Karaçimen ile fon krizinin arkasındaki ekonomik modeli, devletin ve düzenleyici kurumların sorumluluğunu, küçük tasarruf sahibinin neden giderek daha fazla finansal piyasalara itildiğini ve krizin çözümü için hangi yapısal adımların atılması gerektiğini ele aldık. Tasfiyeye alınan 131 fonun büyüklüğü Ağustos sonunda yaklaşık 1,3 trilyon TL seviyesindeydi. Bu rakam, Türkiye’nin yaklaşık 1,6 trilyon dolarlık yıllık milli gelirinin yüzde 1,5'inden fazlasına denk geliyor. Bu fonların en büyüğünü yöneten Tera Portföy ise yalnızca sekiz ayda beş kattan fazla büyümüştü. Kaybın gerçek boyutunu tasfiye bitmeden tam olarak bilmek mümkün değil.

Fon Prizinin Yapısal Arka Planı

Dolandırıcılık iddiaları elbette yargının konusudur ve sorumlular belirlenerek haksız kazançlar geri alınmalıdır. Ancak krizi yalnızca birkaç vurguncunun hikâyesi olarak okursak, bu tür işlemleri mümkün kılan ekonomik ve kurumsal koşulları gözden kaçırırız. Yatırım fonları nasıl oldu da birkaç yıl içinde milyonlarca insanın sıradan tasarruf aracı haline geldi? Fonların toplam büyüklüğü 2021 sonunda 326 milyar TL iken 2025 yılında 8 trilyon TL'yi aştı. Enflasyondan arındırıldığında bu tablo, dört yılda yaklaşık beş katlık bir büyümeye işaret ediyor. Yatırımcı sayısı da 3,2 milyondan 5,9 milyona yükseldi.

Bu büyümenin arkasında yüksek enflasyon, gelirlerin alım gücündeki aşınma ve faizleri baskılayarak tasarrufların sermaye piyasalarına yönelmesini teşvik eden ekonomi politikaları yer alıyor. Öte yandan fonların büyümesi, bu fonlarda biriken varlıkların nasıl yönetildiği ve denetlendiği sorusunu da beraberinde getiriyor. Tasarruf sahipleri paralarını profesyonel yöneticilere emanet ederken, bu paraların nasıl kullanıldığına ilişkin kararlar kendi denetimlerinden uzaklaşıyor. Tasarrufların kullanımı açısından tam bir irade teslimiyeti yaşanıyor ancak ortaya çıkan riskin sonuçlarını yine tasarruf sahipleri üstleniyor. Bu noktada ekonomik belirsizliklerle mücadele eden vatandaşların durumu, emekli maaşı zammı tartışmalarında da açıkça görülen geçim sıkıntısının bir diğer yansıması olarak karşımıza çıkıyor.

Telafi Edici Finansallaşma Süreci

Müge Neda Altınoklu'nun Daimon Yayınları'ndan çıkan B Planı: Türkiye'de Borsa Katılımı ve Telafi Edici Finansallaşma başlıklı kitabında geliştirdiği telafi edici finansallaşma kavramı bu durumu net bir şekilde açıklıyor. Özellikle küçük tasarruf sahibi insanlar gelirleriyle ve mevcut sosyal güvencelerle karşılayamadıkları ihtiyaçlarını, uğradıkları kayıpları ya da gelecek güvencelerine dair kuşkularını finansal getirilerle telafi etmeye çalışıyor. Haziran 2023 sonrasında faiz artışlarıyla başlayan ortodoks dönüş bu arayışı sona erdirmedi, yalnızca yönünü değiştirdi.

Mevduat yeniden cazip hale gelirken, yüksek kısa vadeli faizlerden yararlanan para piyasası fonları da ön plana çıktı. Ancak yıllardır yüksek enflasyonla yaşayan insanlar açısından bugünkü yüksek faiz, gelecekteki fiyat artışları karşısında kesin bir güvence anlamına gelmiyor. Enflasyonun süreceği beklentisi ve geçmişte yaşanan kayıpları telafi etme ihtiyacı, mevduatın sunduğu getiriyi yetersiz görmelerine ve alternatif finansal araçlara yönelmelerine yol açabiliyor. Günlük nakde erişim imkânı, vergi avantajları ve banka uygulamalarından kolayca alınabilmeleri bu ürünlerin yaygınlaşmasını destekledi.

Devletin ve Denetim Mekanizmalarının Sorumluluğu

Bu dönüşümde ekonomi yönetiminin rolü de oldukça belirleyici oldu. Finansal piyasaları devletin dışında, kendi kendine işleyen alanlar olarak düşünmemek gerekiyor. Hangi finansal araçların yaygınlaşacağı, kimlerin bu araçlara erişebileceği, hangi işlemlerin sınırlandırılacağı ve nasıl denetleneceği kamusal kararlarla şekilleniyor. Türkiye'de hanehalkının sermaye piyasalarına yönelişi de yalnızca bireylerin kendiliğinden aldığı kararlarla oluşmadı. Vergi düzenlemeleri, halka arzlara bireysel katılımı genişleten uygulamalar, bireysel emeklilik sisteminde biriken kaynakların kullanımına ilişkin kararlar ve tasarrufların TL finansal varlıklarda tutulmasını teşvik eden politikalar bu süreçte etkili oldu.

Meselenin diğer tarafında ise şirketlerin finansman ihtiyacı bulunuyor. Özellikle krediye erişimin zorlaştığı koşullarda şirketler açısından sermaye piyasalarından kaynak sağlamak daha önemli hale gelebiliyor. Ancak borsada mevcut hisselerin el değiştirmesi ile şirketlere yeni sermaye girişi aynı şey değildir. İşlem hacminin veya borsaya katılımın artmasını doğrudan üretime kaynak aktarılması olarak değerlendiremeyiz. Devletin sorumluluğunun bir diğer boyutu da şüphesiz denetim mekanizmalarıdır. Sermaye Piyasası Kurulu'nun kendi açıklamasına göre sorunlu fiyat hareketleri 2025'in son çeyreğinde gözlenmiş, konu 2 Aralık 2025'te Finansal İstikrar Komitesi'nde görüşülmüştür.

Kaynak: Birgün

İzmir Gastesi'ni Google'da tercih edilen kaynak olarak ekle.
İlginizi Çekebilir

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir