TİP Bilim Kurulu HABAŞ Patlamasını Sistem Sorunu Olarak Niteledi
İzmir Gastesi'ni Google'da tercih edilen kaynak olarak ekle.Türkiye İşçi Partisi (TİP) Bilim Kurulu, İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 18 işçinin hayatını kaybettiği patlamaya ilişkin hazırladığı raporu partinin resmi internet sitesinde kamuoyuna açıkladı. 9 Kasım 2026 tarihinde yaşanan olayın "talihsiz bir kaza" olarak değerlendirilemeyeceği vurgulanan raporda, sorumluluğun ülkedeki çalışma hayatının derin yapısal sorunlarında ve otoriter siyasal düzenin tercihlerinde aranması gerektiği belirtildi.
Raporun Özü: Tekil Hata Değil, Sistematik Sorumluluk
Bilim Kurulu, patlamanın ardından yaptığı değerlendirmede olayın bir çalışanın hatasına indirgenemeyeceğini savundu. Yıllara yayılan ölümlü iş kazaları, ağır yaralanmalar ve patlamalar; bakımın ertelendiğine dair işçi anlatımları; taşeron çalışanların güvenlik göstergeleri ve şirketin kendi sürdürülebilirlik raporunda ortaya konan kaza artışları birlikte ele alındığında ortaya örgütsel ve sistematik bir tablonun çıktığı ifade edildi.
Raporda, "HABAŞ ilk değildir. Ülkemizde süre giden ve her yıl yaklaşık 2 bin kişinin hayatına mal olan iş cinayetlerinin, toplu işçi katliamlarının sonuncusudur. Bu düzen, bu iktidar değişmedikçe HABAŞ son olmayacaktır" ifadelerine yer verildi. Kurul, 1999 yılından bugüne basına yansıyan en az 24 ölümlü ya da ağır yaralanmalı vakaya dikkat çekti. 2026 yılı içinde de biri Ekim ayında, diğeri Kasım ayı başında olmak üzere iki iş cinayetinin yaşandığı hatırlatıldı.
Taşeron İşçilerde Kaza Riski Neredeyse İki Kat
Raporun en dikkat çekici bölümlerinden biri, HABAŞ'ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'ndaki verilere ayrılan kısım oldu. Buna göre şirkette yaşanan kayıp günlü iş kazası sayısı 2024'te 147 iken 2025'te 229'a çıktı. Aynı dönemde çalışan sayısında kayda değer bir artış yaşanmadı. Taşeron çalışanlarda kayıp günlü kaza sayısı ise 38'den 83'e yükseldi. Rapora göre doğrudan HABAŞ işçisi olan çalışanlarda kayıp zamanlı iş kazası sıklık oranı 22, taşeron işçilerde 39. Bir başka deyişle taşeron işçilerin kaza yaşama ihtimali kadrolu işçilerin neredeyse iki katı.
Bilim Kurulu, 2012'de "müjde" olarak duyurulan 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun çözüm üretmediğini, aksine iş cinayetlerindeki artışın sürdüğünü belirtti. Ücretini bizzat denetlediği işverenden alan bir iş güvenliği uzmanının ve işyeri hekiminin bağımsız biçimde yönlendirme yapmasının beklenemeyeceği kaydedildi. Denetim sorumluluğunun asıl olarak sermaye sahibinde ve şirketinde olduğu, iş güvenliği uzmanlarını kurban seçip cezalandırmanın yasanın yanlış uygulanması anlamına geldiği ifade edildi.
Acil Talepler ve Bakanlığa Yönelik Eleştiriler
Raporda işletmeye ve denetime ilişkin talepler şöyle sıralandı:
- İşçilerin ücretleri ve diğer hakları korunarak işletmenin faaliyetlerinin durdurulması,
- TMMOB ve Tüm İSG Sen gibi uzman kuruluşların yer aldığı bağımsız bir heyetin sahaya girişine, inceleme yapmasına ve bulgularını kamuoyuyla paylaşmasına izin verilmesi,
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın iş teftiş raporlarının açıklanması,
- Tehlikeli durumlarda çalışmama hakkının fiilen kullandırılması, işçilerin kendi haklarını gerçekten savunacak sendikayı seçme özgürlüğünün tanınması ve zorunlu sendika üyeliğinin kaldırılması,
- Soruşturmanın sahadaki uygulayıcılarla sınırlı tutulmaması; yatırım ve bakım kararlarını veren yöneticilerin, alt işverenlerin, kontrol hizmetlerinin ve kamu denetiminin ayrı ayrı incelenerek sorumluların cezalandırılması.
Kurul ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın patlamanın ardından tesisi müfettişlerin farklı zamanlarda denetlediğini ve "çok ciddi sıkıntılar" saptanmadığını söylemesini eleştirdi. Kayıp günlü kazaların bir yılda 147'den 229'a çıktığı, ölümlü kazaların yıllardır birbirini izlediği bir işyerinde ciddi sorun görmeyen bir teftiş sisteminin işçileri korumak bir yana patronlara temize çıkma belgesi sunduğu savunuldu.
Raporda HABAŞ'ın geçmişine de yer verildi. 27 Nisan 2017'de Kocaeli Körfez'de şirkete ait LPG tankerinde çıkan, bir işçinin öldüğü ve 10 kişinin yaralandığı yangına ilişkin davada Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesi 21 Mayıs 2026'da dokuz sanık hakkında hapis cezası verdi. Aralarında Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ile Yönetim Kurulu Üyesi Erol Başaran Altıntuğ'un bulunduğu beş sanığa ayrı ayrı 4 yıl 10 ay 10 gün hapis ve 1 yıl 9 ay meslekten men cezası verildi. Mahkûmiyetlerin kesinleşip kesinleşmediğine dair kamuoyuyla paylaşılmış bir bilgi bulunmazken, bu isimlerin şirket kayıtlarına göre görevlerini sürdürdüğü belirtildi.
Bilim Kurulu, 2014'te 301 madencinin hayatını kaybettiği Soma Katliamı'nın sorumlularından hiçbirinin bugün tutuklu olmadığını, buna karşılık madencilerin haklarını arayan avukatlardan Can Atalay ile Selçuk Kozağaçlı'nın cezaevinde bulunduğunu hatırlattı. İş cinayetlerine karşı mücadelenin adalet, hukuk ve demokrasi mücadelesinden ayrı düşünülemeyeceği vurgulandı.
Kaynak: İz Gazete

Bir yanıt yazın